غايت قصوى و ذروهء عليا ، محبت و عشق خدا است جلّ جلاله و هر چه بعد از او است از رضا و اخلاص و توجّه و انس ، فرع و ثمرهء او است ، چنانچه دانستى . و هر چه پيش از او است از توبه و صبر و زهد و خوف و كليه تهذيب اخلاق ، همه مقدمات اويند . و چون هر چه بعد از او است قهرا بر او مترتب است ، چنانچه فهميدى ، پس محتاج به عمل و بيان نيست . پس ان شاء اللّه آنچه مقدّمه و محصّل او است آن را به توفيق خدا بيان كنيم . اول بايد دفع نمود شبهه بعضى از متكلمين را كه مىگويند محبّت خدا محال است و معنى محبت خدا مواظبت بر اطاعت او است و آيات و اخبار را بر اين حمل كرده‌اند به جهت آن كه تا مجانست و مماثلت و مشابهت در ميان نباشد محبت نباشد و خدا را مثل و شبيهى نيست . هر چند اين شبهه در مقابل بديهى است ، زيرا كه محبت پيغمبران ( ع ) و ائمه ( ع ) مثل فطرى عوام و خواص هر ملّت است و منشأ اين محبت خواه هدايت و فيض و شفاعت ايشان باشد و خواه اظهار كرامت و زيادتى كمال و حسن ايشان باشد ، هر چه باشد ، خدا در آن منشأ اكمل است ، با آن كه محبّت فى الجمله با خدا داشتن كه مقابل عداوت است هم فطرى هر موحّدى است ، با آن كه آيات و اخبار و ادعيه و مناجات در كثرت و صراحت نه به حدى است كه قابل انكار و تأويل باشد و مع ذلك بعون اللّه گوئيم كه هر چند خدا مثل و جنس و شبيه ندارد و لكن مثال دارد و بسيار دارد . مثال و مثل به فتح عين الفعل ، يك معنى دارد و در سورهء نحل فرمود وَ لِلَّهِ الْمَثَلُ الْأَعْلى 60 و در سورهء نور فرمود مَثَلُ نُورِهِ 61 و در دعاى هر شب از دههء آخر ماه رمضان دارد لك الاسماء الحسنى و الامثال العليا و الكبرياء و الآلاء 62 يعنى تو را است اسماء خوب و امثال بلند و كبرياء و نعمت‌ها . و فرق ميان مثل و مثال ظاهر است . مثل تو ، شريك نوع تو را گويند و مثال تو ، شكل تو را گويند كه بر كاغذ يا چيز ديگر بكشند يا در آينه پيدا شود . پس گوئيم چنانچه از مماثلت محبت خيزد ، از مثال نيز انگيزد ، نمىبينى كه تو شكل خود را كه در آينه و كاغذ بينى چقدر دوست دارى ؟ و اگر او را شعور بودى او تو را نيز دوست داشتى . و هر كس كه متخلّق به اخلاق اللّه است امثال خدا است و لذا فرمود ( تخلّقوا باخلاق اللّه ) 63 : متّصف شويد به اخلاق خدا . از همه اينها گذشته مردم بالفطره صاحب كمال را دوست دارند . اگر بگويند در فلان مملكت سلطان كافرى است با عدل و داد كه همه رعيّت در رفاهيّت‌اند ، از او خوشت مىآيد و افسوس مىخورى كه چرا مسلمان نيست . و جميع كمالات در خدا جمع است .